บทความ | อัปเดต 29 ตุลาคม 2569
BOM คืออะไร สูตรการผลิตกับการคิดต้นทุนสินค้าต่อชิ้น
BOM ย่อมาจาก Bill of Materials คือสูตรการผลิตที่บอกว่าสินค้าหนึ่งรอบต้องใช้วัตถุดิบอะไร อย่างละเท่าไร และได้สินค้ากี่ชิ้น พอรู้ BOM ก็คิดต้นทุนต่อชิ้นได้แม่น รู้ว่าวัตถุดิบพอผลิตไหม และตัดสต๊อกวัตถุดิบได้ตรงกับที่ใช้จริง
BOM ต้องมีอะไรบ้าง
BOM ของโรงงานเล็กไม่ต้องซับซ้อน ขอให้มีครบ 5 ส่วนนี้
สินค้าสำเร็จรูป
ความหมาย: ของที่ผลิตออกมาขาย
ตัวอย่าง: น้ำพริกเผา ขวด 200 กรัม
วัตถุดิบและจำนวน
ความหมาย: ของที่ใช้ต่อหนึ่งรอบการผลิต
ตัวอย่าง: พริกแห้ง 2 กิโลกรัม หอมแดง 3 กิโลกรัม
ผลผลิตต่อรอบ
ความหมาย: ผลิตหนึ่งรอบได้กี่ชิ้น
ตัวอย่าง: 40 ขวด
ค่าแรงและค่าโสหุ้ย
ความหมาย: ต้นทุนที่ไม่ใช่วัตถุดิบ เช่น ค่าแรง ค่าแก๊ส ค่าไฟ
ตัวอย่าง: ค่าแรง 400 บาท ค่าโสหุ้ย 200 บาท ต่อรอบ
เวอร์ชันของสูตร
ความหมาย: สูตรที่ใช้อยู่ตอนนี้ และประวัติสูตรเก่า
ตัวอย่าง: ปรับสูตรลดน้ำตาลเมื่อเดือนที่แล้ว
| ส่วน | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| สินค้าสำเร็จรูป | ของที่ผลิตออกมาขาย | น้ำพริกเผา ขวด 200 กรัม |
| วัตถุดิบและจำนวน | ของที่ใช้ต่อหนึ่งรอบการผลิต | พริกแห้ง 2 กิโลกรัม หอมแดง 3 กิโลกรัม |
| ผลผลิตต่อรอบ | ผลิตหนึ่งรอบได้กี่ชิ้น | 40 ขวด |
| ค่าแรงและค่าโสหุ้ย | ต้นทุนที่ไม่ใช่วัตถุดิบ เช่น ค่าแรง ค่าแก๊ส ค่าไฟ | ค่าแรง 400 บาท ค่าโสหุ้ย 200 บาท ต่อรอบ |
| เวอร์ชันของสูตร | สูตรที่ใช้อยู่ตอนนี้ และประวัติสูตรเก่า | ปรับสูตรลดน้ำตาลเมื่อเดือนที่แล้ว |
ตัวอย่าง คิดต้นทุนน้ำพริกเผาต่อขวด
สมมติผลิตน้ำพริกเผาหนึ่งรอบได้ 40 ขวด ใช้วัตถุดิบและค่าใช้จ่ายตามตารางนี้
พริกแห้ง
จำนวน: 2 กิโลกรัม
ราคาต่อหน่วย: 320
รวม (บาท): 640
หอมแดง
จำนวน: 3 กิโลกรัม
ราคาต่อหน่วย: 120
รวม (บาท): 360
กระเทียม
จำนวน: 2 กิโลกรัม
ราคาต่อหน่วย: 160
รวม (บาท): 320
น้ำตาลมะพร้าว
จำนวน: 2 กิโลกรัม
ราคาต่อหน่วย: 60
รวม (บาท): 120
ขวดแก้ว 200 กรัม
จำนวน: 40 ใบ
ราคาต่อหน่วย: 8
รวม (บาท): 320
ค่าแรงและค่าโสหุ้ย
จำนวน: ต่อรอบ
ราคาต่อหน่วย: -
รวม (บาท): 600
ต้นทุนรวมต่อรอบ
จำนวน: -
ราคาต่อหน่วย: -
รวม (บาท): 2,360
| รายการ | จำนวน | ราคาต่อหน่วย | รวม (บาท) |
|---|---|---|---|
| พริกแห้ง | 2 กิโลกรัม | 320 | 640 |
| หอมแดง | 3 กิโลกรัม | 120 | 360 |
| กระเทียม | 2 กิโลกรัม | 160 | 320 |
| น้ำตาลมะพร้าว | 2 กิโลกรัม | 60 | 120 |
| ขวดแก้ว 200 กรัม | 40 ใบ | 8 | 320 |
| ค่าแรงและค่าโสหุ้ย | ต่อรอบ | - | 600 |
| ต้นทุนรวมต่อรอบ | - | - | 2,360 |
ต้นทุนต่อขวดได้เท่าไร
ต้นทุนรวม 2,360 บาท หารด้วย 40 ขวด ได้ต้นทุนขวดละ 59 บาท ถ้าตั้งราคาขาย 99 บาท ก็รู้ทันทีว่าได้กำไรขั้นต้นขวดละ 40 บาท ก่อนหักค่าขนส่งและค่าการตลาด
ถ้าราคาพริกแห้งขึ้นเป็นกิโลกรัมละ 400 บาท ต้นทุนวัตถุดิบเพิ่มอีก 160 บาทต่อรอบ ต้นทุนต่อขวดขยับเป็น 63 บาท BOM ทำให้เห็นผลแบบนี้ก่อนจะตั้งราคาผิด
BOM กับ MRP และ ERP ต่างกันอย่างไร
BOM คือสูตรของสินค้าหนึ่งตัว MRP คือการวางแผนว่าจะต้องซื้อวัตถุดิบเท่าไรจาก BOM และยอดที่ต้องผลิต ส่วน ERP คือระบบที่รวมทั้งการผลิต สต๊อก จัดซื้อ ขาย และบัญชีไว้ด้วยกัน BOM จึงเป็นข้อมูลตั้งต้นที่ทั้ง MRP และ ERP ใช้
ใช้ BOM ในระบบ ERP ทำอะไรได้บ้าง
- สั่งผลิตตามสูตร ระบบตัดวัตถุดิบออกจากสต๊อกตามจำนวนที่ใช้จริง
- รับสินค้าสำเร็จรูปเข้าสต๊อกพร้อมต้นทุนต่อหน่วย
- เช็กก่อนผลิตว่าวัตถุดิบพอไหม ถ้าไม่พอระบบไม่ให้สั่งผลิต
- ใส่เลขล็อตและวันหมดอายุของสินค้าที่ผลิตแต่ละรอบ
- แก้สูตรแล้วเก็บสูตรเก่าไว้เป็นประวัติ เทียบต้นทุนย้อนหลังได้
BOM ใน GORINY
GORINY มีสูตรการผลิตและใบสั่งผลิตในแผนธุรกิจ กำหนดวัตถุดิบต่อสูตร ผลผลิตต่อรอบ ค่าแรง และค่าโสหุ้ยได้ สั่งผลิตแล้วระบบตัดวัตถุดิบและรับสินค้าสำเร็จรูปเข้าสต๊อกพร้อมต้นทุนให้เอง สินค้าที่ผลิตได้ขายผ่านหน้าร้านและออกใบกำกับภาษีต่อในโปรแกรมเดียวกัน
คำถามที่พบบ่อย
- BOM คืออะไร อธิบายแบบง่าย
- BOM คือสูตรการผลิต บอกว่าทำสินค้าหนึ่งรอบใช้วัตถุดิบอะไร อย่างละเท่าไร และได้กี่ชิ้น เหมือนสูตรอาหารที่ระบุปริมาณชัดเจน
- BOM ย่อมาจากอะไร
- ย่อมาจาก Bill of Materials แปลว่ารายการวัตถุดิบ ในไทยมักเรียกว่าสูตรการผลิต
- ร้านขายของที่ไม่ได้ผลิตเองต้องใช้ BOM ไหม
- ไม่ต้อง BOM ใช้กับกิจการที่ผลิตหรือแปรรูปสินค้าเอง เช่น โรงงานเล็ก ร้านเบเกอรี่ หรือร้านที่จัดชุดของขวัญ ร้านซื้อมาขายไปใช้แค่ระบบสต๊อกก็พอ
- ต้นทุนจาก BOM ต้องรวมอะไรบ้าง
- รวมวัตถุดิบทุกชิ้นรวมบรรจุภัณฑ์ ค่าแรง และค่าโสหุ้ย เช่น ค่าแก๊สและค่าไฟ แล้วหารด้วยจำนวนที่ผลิตได้ต่อรอบ
ฟีเจอร์ที่เกี่ยวข้อง
รับบทความใหม่และถามเรื่องภาษีร้านค้าทาง LINE
เพิ่มเพื่อน LINE OA ของ GORINY เราส่งเฉพาะเรื่องที่ร้านใช้ได้จริง
ลองกับข้อมูลร้านของคุณ
สมัครเองได้ทันที ทดลองฟรี 14 วัน ไม่ต้องผูกบัตร หรือลองเล่นร้านตัวอย่างก่อนก็ได้